Từ ngày 1/4, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi bắt đầu có hiệu lực, với nhiều thay đổi lớn.
Luật được Quốc hội thông qua cuối năm 2025, gồm ba điều, điều chỉnh các nội dung về quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và việc bảo hộ các quyền này. Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân ở cả trong và ngoài nước.
Một thay đổi quan trọng của Luật là việc rút ngắn thời gian xử lý đơn, mở rộng phạm vi bảo hộ sang sản phẩm phi vật lý và thúc đẩy khai thác tài sản trí tuệ theo hướng thương mại.
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, Luật mới rút ngắn đáng kể thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp, đơn giản hóa thủ tục xác lập, đăng ký quyền, đồng thời đưa ra quy định nhằm bảo đảm thực hiện các yêu cầu mới về thời hạn.
Luật cũng đặt ra khung hỗ trợ tạo lập và khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ, nhằm biến quyền này thành tài sản có khả năng sinh lời. Chủ sở hữu được phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ trong các giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư, dùng để góp vốn hoặc thế chấp vay vốn.
Luật mở rộng phạm vi bảo hộ cho một số nhóm mới. Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp giờ đây áp dụng cả với phần không tách rời được của sản phẩm và các sản phẩm phi vật lý, như giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng (icon). Quyền tác giả và quyền liên quan cũng được bảo hộ đối với tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa.
Luật đưa ra những quy định để xử lý một số vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ, nổi bật là các vấn đề liên quan đến hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI). Cơ quan quản lý cũng được bổ sung các chế tài để xử lý hành vi xâm phạm quyền trên môi trường số, nâng cao hiệu quả hoạt động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Sản phẩm công nghệ tại Triển lãm Đổi mới sáng tạo VIIE 2025, tháng 10/2025. Ảnh: Tùng Đinh
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, các sửa đổi được đánh giá có tác động đáng kể tới toàn bộ quy trình xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Luật khắc phục những hạn chế hiện nay như thủ tục cấp quyền sở hữu trí tuệ còn phức tạp, thời gian xử lý kéo dài, trong khi quy định chưa đủ sức răn đe, phạm vi bảo hộ còn hẹp, quy định cũ chưa xử lý được các vấn đề phát sinh từ xu hướng công nghệ mới. Hoạt động tạo lập, bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ vì thế thuận lợi hơn.
Chia sẻ về Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi cuối năm 2025, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, luật hướng đến việc đưa tài sản trí tuệ trở thành tài sản kinh tế của doanh nghiệp, có thể định giá, mua bán, ghi nhận trong báo cáo tài chính và trở thành tài sản bảo đảm để vay vốn. Trọng tâm chuyển từ cơ chế “bảo vệ quyền” sang “tài sản hóa – thương mại hóa – thị trường hóa” kết quả nghiên cứu.
Theo Trọng Đạt – Vnexpress
