Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất lập mạng lưới chuyên gia AI Việt trên toàn cầu, kết nối lực lượng trong và ngoài nước để giải các bài toán quốc gia.
Đề án “Thành lập và phát triển mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu” vừa được Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo gửi Thường trực Ban Chỉ đạo 57.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, mạng lưới sẽ như công cụ huy động, kết nối đội ngũ chuyên gia AI trong và ngoài nước, tham gia trực tiếp vào các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với bài toán quốc gia. Bộ đề xuất được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan tổ chức triển khai Đề án.
Đề án tập trung xây dựng một mô hình kết nối và huy động nguồn lực chuyên gia AI trong và ngoài nước, theo hướng tích hợp giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng.
Khách tham quan sản phẩm công nghệ tại Tuần lễ số quốc tế Việt Nam 2025 với chủ đề “Quản trị trí tuệ nhân tạo – AI Governance” Ảnh: Giang Huy
Cụ thể, mạng lưới được tổ chức theo hướng mở, linh hoạt, cho phép chuyên gia tham gia theo nhiều hình thức và gắn với các nhiệm vụ, dự án cụ thể.
Các chương trình hành động dự kiến tập trung vào dẫn dắt và phát triển tài năng thông qua cơ chế chuyên gia hướng dẫn trực tiếp, đào tạo chuyên sâu và ươm tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ; thúc đẩy nghiên cứu gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và khu vực công, hỗ trợ hình thành ra sản phẩm và thương mại hóa kết quả; phát triển các dự án công nghệ chiến lược, có ý nghĩa cạnh tranh quốc gia.
Theo Đề án này, Diễn đàn AI Việt Nam toàn cầu sẽ được tổ chức hàng năm để công bố kết quả nghiên cứu, giới thiệu sản phẩm công nghệ, kết nối đầu tư và thu hút nguồn lực quốc tế. Bên cạnh đó, một nền tảng số cũng sẽ được xây dựng để quản lý cơ sở dữ liệu chuyên gia, điều phối nhiệm vụ và theo dõi kết quả.
Về tổ chức, Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò chủ trì, định hướng và ban hành cơ chế chính sách. Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia là cơ quan thường trực, trực tiếp triển khai và điều phối hoạt động, kết nối nguồn lực.
Robot hình người do Việt Nam phát triển trình diễn tại sự kiện AI4VN 2025. Ảnh: Giang Huy
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, AI tại Việt Nam những năm qua có bước phát triển tích cực. Doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp tham gia “ngày càng rõ nét”.
Một số sản phẩm, giải pháp AI đã được triển khai trong các lĩnh vực như tài chính, thương mại điện tử, y tế, giáo dục và quản lý đô thị. Trong nước, nhiều nhóm nghiên cứu và đội ngũ kỹ sư có năng lực tiếp cận công nghệ mới cũng được hình thành.
Tuy vậy, xét về tổng thể, năng lực phát triển AI vẫn còn hạn chế. Nguồn nhân lực, đặc biệt là chuyên gia trình độ cao còn phân tán. Kết nối giữa các tổ chức trong nước với cộng đồng quốc tế, nhất là chuyên gia người Việt ở nước ngoài chưa hiệu quả. Liên kết giữa viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cũng chưa chặt chẽ. Nhiều kết quả nghiên cứu chưa gắn với nhu cầu thực tiễn, khiến khả năng chuyển giao và thương mại hóa còn hạn chế. Việt Nam cũng chưa hình thành được các nhóm nghiên cứu mạnh có khả năng dẫn dắt ở tầm khu vực hoặc quốc tế.
Trong khi đó, hoạt động đào tạo nhân lực AI chưa gắn chặt với nghiên cứu và triển khai thực tế. Các chương trình, nhiệm vụ liên quan đến AI hiện chủ yếu triển khai theo từng lĩnh vực, từng đơn vị, thiếu cơ chế điều phối ở quy mô quốc gia.
Bộ Khoa học và Công nghệ nhìn nhận, Việt Nam không thiếu tiềm năng về con người và ý tưởng, nhưng thiếu một cơ chế hiệu quả để kết nối và khai thác nguồn lực tri thức có hệ thống. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã triển khai thành công mô hình mạng lưới trong phát triển AI, như Viện Alan Turing của Anh, mạng lưới ELISE của Liên minh châu Âu hay Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Singapore.
Từ thực trạng đó, việc thành lập mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu là “yêu cầu cấp thiết” nhằm tạo cơ chế hiệu quả để huy động, kết nối và phát huy nguồn lực trí tuệ trong và ngoài nước.
Thông qua Đề án, Bộ Khoa học và Công nghệ kỳ vọng hình thành hệ sinh thái kết nối tri thức AI ở quy mô quốc gia, nâng cao chất lượng nghiên cứu, phát triển công nghệ, thúc đẩy phát triển các sản phẩm có giá trị thực tiễn và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ của Việt Nam trong lĩnh vực AI.
Theo Trọng Đạt – Vnexpress
